Nông nghiệp hữu cơ toàn cầu đang ở ngã rẽ quan trọng

Nhu cầu sản phẩm hữu cơ tăng mạnh

Chia sẻ tại Hội nghị hữu cơ Châu Á lần thứ 8 diễn ra tại Ninh Bình (khai mạc sáng 17/9), ông Marco Schluter, Phó Chủ tịch Liên đoàn Quốc tế các phong trào canh tác nông nghiệp hữu cơ (IFOAM - Organics International) cho biết, phong trào nông nghiệp hữu cơ toàn cầu hiện đang ở ngã rẽ quan trọng trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt, đa dạng sinh học suy giảm và các thách thức an ninh lương thực ngày càng rõ nét.

Với vai trò là tổ chức đầu mối toàn cầu, IFOAM - Organics International cùng các tổ chức khu vực giữ vai trò then chốt trong việc định hình tầm nhìn, xây dựng tiêu chuẩn và thúc đẩy vận động chính sách cho sự phát triển của nông nghiệp hữu cơ trên phạm vi toàn thế giới.

Dữ liệu thị trường gần đây cho thấy tiêu dùng sản phẩm hữu cơ tiếp tục tăng trưởng mạnh ở cả những thị trường truyền thống lẫn mới nổi. Doanh số sản phẩm hữu cơ toàn cầu đã vượt 120 tỷ Euro/năm và được dự báo có thể đạt tới 600 tỷ USD trong vòng một thập kỷ tới.

Nhu cầu đối với sản phẩm hữu cơ có chứng nhận tiếp tục gia tăng, đặc biệt tại các đô thị Châu Á - nơi người dân ngày càng chú trọng đến vấn đề an toàn thực phẩm và sức khỏe. Tuy vậy, ông Marco Schluter cũng lưu ý sự phát triển này chưa đồng đều bởi ở nhiều khu vực mô hình hữu cơ vẫn chưa thực sự trở thành một giải pháp chuyển đổi hệ thống nông nghiệp.

Nông nghiệp hữu cơ vẫn gặp khó về chính sách 

Các mô hình phát triển bền vững thay thế, đặc biệt là nông nghiệp tái sinh (regenerative agriculture), vừa mở ra cơ hội hợp tác, vừa đặt ra những thách thức đối với các nguyên tắc của hữu cơ.

Theo lập trường mới nhất của IFOAM, nông nghiệp hữu cơ vốn đã bắt nguồn từ các nguyên tắc tái sinh, những người tiên phong như Sir Albert Howard và Robert Rodale đã khởi xướng khái niệm này từ những năm 1940. Tuy nhiên, việc nhiều doanh nghiệp lớn dùng khái niệm “tái sinh” một cách tùy tiện hoặc với mục đích tiếp thị đang làm lu mờ các giải pháp chuyển đổi hệ thống toàn diện.

Trong bối cảnh đó, chứng nhận hữu cơ nổi lên như một nền tảng đáng tin cậy nhất cho các thực hành nông nghiệp tái tạo, cung cấp các tiêu chuẩn có thể kiểm chứng thay vì những tuyên bố mang tính mong muốn. Đồng thời, các hợp tác chiến lược với các phong trào nông nghiệp sinh thái sẽ củng cố tác động tập thể để chống lại các hệ thống nông nghiệp thoái hóa.

Theo ông Marco Schluter, nông nghiệp hữu cơ vẫn gặp phải nhiều thách thức khi các chính sách nông nghiệp toàn cầu phần lớn vẫn ưu ái cho mô hình canh tác truyền thống dựa vào đầu vào hóa học.

Tuy vậy, các sáng kiến gần đây như Chiến lược “Từ nông trại đến bàn ăn - (Farm to Fork)” của EU và các chính sách hữu cơ đang nổi lên tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương cho thấy hữu cơ đang dần được công nhận như một giải pháp cho các mục tiêu về khí hậu, phát triển nông thôn và y tế công cộng.

Theo đó, ông Marco Schluter nhấn mạnh bốn xu hướng quan trọng mà phong trào hữu cơ cần có phản ứng chiến lược. Thứ nhất là sự chuyển đổi của hệ thống thực phẩm dưới tác động của số hóa và trí tuệ nhân tạo. Thứ hai là áp lực kinh tế ngày càng lớn đối với nông dân. Thứ ba là việc phổ biến các tuyên bố về phát triển bền vững nhưng thiếu cơ chế kiểm chứng. Thứ tư là tác động ngày càng rõ rệt của biến đổi khí hậu tới năng suất nông nghiệp.

Để vượt qua những thách thức này, phong trào hữu cơ cần kết hợp giữa sự kiên định với nguyên lý cốt lõi và tinh thần đổi mới thực tiễn. Cần đặt nông nghiệp hữu cơ vào vị trí trung tâm trong các khuôn khổ chính sách toàn cầu về khí hậu, phát triển bền vững và chủ quyền lương thực.

Phó Chủ tịch IFOAM - Organics International nhấn mạnh: “Bằng cách chứng minh các nguyên lý hữu cơ có thể giải quyết những thách thức cấp bách nhất của nông nghiệp hiện đại, phong trào hữu cơ sẽ củng cố được cộng đồng, đồng thời góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi hệ thống thực phẩm một cách sâu rộng”.