Người xây ‘kho của cải’ cho vườn cà phê

Đất khỏe cây sẽ sinh trưởng tốt

Gắn bó với cây cà phê từ năm 1998, anh Phan Hữu Dương (tổ 3, xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai) được nhiều người biết đến là người tiên phong trong việc chuyển đổi canh tác cà phê theo hướng hữu cơ. Sau nhiều năm gắn bó với cây cà phê, anh nhận ra canh tác truyền thống, lạm dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật sẽ khiến đất bạc màu, sản phẩm kém chất lượng. Trong khi đó, trồng cà phê hữu cơ cho chất lượng tốt, sản phẩm được người tiêu dùng đón nhận hơn.

Năm 2008, sau khi được tập huấn canh tác cà phê bền vững 4C, anh Dương mạnh dạn thay đổi phương thức sản xuất. Trên 4,5 ha cà phê của gia đình, anh bắt đầu áp dụng các kỹ thuật canh tác hữu cơ, tận dụng nguồn phân ủ từ vỏ cà phê, lá cây và phụ phẩm nông nghiệp để tạo thành nguồn dinh dưỡng tự nhiên cho đất.

Theo anh Dương, việc để cỏ mọc tự nhiên có kiểm soát không chỉ giúp vườn cà phê tránh xói mòn vào mùa mưa mà còn giữ ẩm trong mùa khô, đồng thời bổ sung mùn hữu cơ, hình thành hệ sinh thái khép kín.

“Làm hữu cơ nghĩa là đang âm thầm xây dựng 'kho của cải' cho đất và vườn cà phê. Theo đó, các chất hữu cơ như lá cây, thảm cỏ trở thành nguồn tích trữ dinh dưỡng tự nhiên, giúp giữ ẩm và tạo môi trường cho vi sinh vật có lợi phát triển trong đất. Nhờ vậy, phân bón ít bị bay hơi vào mùa nắng và không bị rửa trôi trong những trận mưa lớn”, anh Dương chia sẻ.

Trong quá trình chăm sóc, anh Dương chỉ bổ sung lượng nhỏ phân vô cơ vào giai đoạn sinh trưởng cần thiết và phun chế phẩm sinh học để phòng ngừa sâu bệnh, đảm bảo an toàn cho môi trường.

“Chuyển sang hướng canh tác này, năng suất vườn cà phê luôn ổn định, chất lượng hạt được nâng lên rõ rệt. Quan trọng hơn, chi phí chăm sóc ngày càng giảm bởi khi đất khỏe thì cây sẽ sinh trưởng tốt mà không cần phải đầu tư nhiều”, anh Dương chia sẻ.

Xây dựng thương hiệu cà phê của riêng mình

Không dừng lại ở việc sản xuất cà phê theo hướng hữu cơ, anh Dương còn ấp ủ kế hoạch xây dựng thương hiệu cà phê riêng để khẳng định giá trị nông sản địa phương. Năm 2017, anh chính thức cho ra đời sản phẩm cà phê bột Xuân Dương, được chế biến từ những hạt cà phê canh tác hữu cơ của vườn nhà. Đến năm 2019, thương hiệu cà phê Xuân Dương được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp chứng nhận bảo hộ. Cùng năm đó, sản phẩm cà phê bột và cà phê hạt rang Xuân Dương đạt chứng nhận OCOP 3 sao, mở ra cơ hội phát triển mới.

Tiếp nối thành công, năm 2020, cà phê Xuân Dương được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu của tỉnh Gia Lai, đồng thời giành giải ba sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu của tỉnh. Đến năm 2025, sau khi sáp nhập, cà phê Xuân Dương tiếp tục được trao giải khuyến khích sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu cấp tỉnh, ghi nhận nỗ lực không ngừng của người nông dân tâm huyết với cây cà phê.

Anh Dương cho biết, điều làm nên sự khác biệt của cà phê Xuân Dương không chỉ nằm ở quy trình canh tác hữu cơ mà còn ở tinh thần trách nhiệm và sự chân thành trong từng hạt cà phê. Để làm được điều này, anh luôn chú trọng từng khâu, từ thu hái chọn lọc quả chín, phơi tự nhiên tới rang xay đúng kỹ thuật. Nhờ đó, cà phê giữ trọn hương vị nguyên bản của vùng đất đỏ bazan.

“Cà phê không chỉ mang lại thu nhập mà còn là người bạn thân thiết giúp tôi gắn bó hơn với nền nông nghiệp sạch, hiểu giá trị của việc canh tác bền vững và tôn trọng môi trường - nơi đã nuôi dưỡng nên hạt cà phê chất lượng”, anh Dương chia sẻ.