Hành trình bền bỉ làm nông nghiệp sạch giữa núi rừng

Khẳng định thương hiệu bằng chất lượng và quy trình hữu cơ

Hợp tác xã Nông nghiệp công nghệ cao BK Foods (thôn Nà Thoi, xã Bạch Thông, tỉnh Thái Nguyên) được thành lập năm 2021 với 10 thành viên, vốn điều lệ ban đầu 800 triệu đồng. Chỉ sau hơn một năm, đến cuối năm 2022, HTX đã mở rộng số lượng thành viên và nâng vốn điều lệ lên 3 tỷ đồng. Từ nền tảng ấy, HTX đã vươn lên mạnh mẽ, trở thành mô hình điển hình về phát triển nông nghiệp sạch gắn với giá trị bản địa.

Toàn bộ quá trình sản xuất của HTX được kiểm soát nghiêm ngặt từ khâu tuyển chọn giống chuẩn, trồng, thu hái đến chế biến tại xưởng đủ điều kiện an toàn thực phẩm.

Sản phẩm chủ lực của HTX là trà hoa vàng, một loại dược liệu quý giàu giá trị sử dụng. Loài cây này không chỉ có hoa đẹp, lá dày xanh đậm quanh năm mà còn sở hữu nhiều hoạt chất tốt cho sức khỏe như hạ huyết áp, giảm tiểu đường, hạ cholesterol, chống u bướu và tăng cường hệ miễn dịch.

Tại tỉnh Bắc Kạn cũ, nay là Thái Nguyên, cây chè hoa vàng từng đứng trước nguy cơ bị tận diệt do việc khai thác tự phát dưới tán rừng.

Nhìn thấy tiềm năng và giá trị của loài cây quý này, nhiều hộ dân đã bắt đầu thu gom, giâm cành để trồng. Trong đó, HTX BK Foods là đơn vị tiên phong đưa cây chè hoa vàng vào trồng theo hướng hữu cơ, bài bản và bền vững.

Theo chị Lê Thị Hương - Giám đốc HTX BK Foods, HTX đã ký hợp đồng với các hộ dân, hướng dẫn kỹ thuật và yêu cầu toàn bộ vùng trồng không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Mọi khâu thu mua và chế biến đều theo quy trình nghiêm ngặt nhằm tạo ra sản phẩm tốt nhất.

Nhờ đầu tư trang thiết bị cũng như tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật, HTX hiện có 3 sản phẩm OCOP chủ lực gồm: Trà hoa vàng, Trà giảo cổ lam và Măng sấy BK. Vùng nguyên liệu cũng được mở rộng lên 35 ha, tập trung tại xã Bạch Thông và xã Chợ Đồn. Sản phẩm của HTX ngày càng được người tiêu dùng tin tưởng; mạng lưới phân phối đã mở rộng tới Hà Nội, Thái Nguyên, Hải Phòng, Quảng Ninh, TP Hồ Chí Minh…

Hoạt động hiệu quả giúp doanh thu HTX tăng đều qua từng năm: năm 2022 đạt hơn 2,8 tỷ đồng; năm 2023 đạt 3,6 tỷ đồng; năm 2024 đạt 3,9 tỷ đồng. HTX hiện tạo thu nhập ổn định cho xã viên và việc làm thời vụ cho 20 lao động địa phương cùng hơn 50 hộ dân cung cấp nguyên liệu.

Ngoài ra, HTX còn duy trì xuất khẩu các sản phẩm sấy khô như hoa hồi, trà hoa vàng, măng khô sang Nhật Bản, Ấn Độ và Anh.

Phía sau những con số ấy là câu chuyện về một người phụ nữ vùng cao kiên định lựa chọn con đường làm nông nghiệp sạch.

Chị Hương chia sẻ: "HTX xác định mục tiêu làm nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sạch, lựa chọn vùng trồng nằm sâu trong rừng tự nhiên, xa khu dân cư, không chịu tác động của khói bụi hay hóa chất. Quy trình chăm sóc hoàn toàn thuần tự nhiên, chỉ sử dụng phân hữu cơ vi sinh, không phân hóa học, không thuốc trừ sâu hay thuốc diệt cỏ. Với các vùng trồng nghệ và gừng, HTX đã duy trì tiêu chuẩn Organic USDA nhiều năm, đáp ứng yêu cầu xuất khẩu sang châu Âu".

Trong quá trình kiên trì theo đuổi nông nghiệp sạch, HTX cũng từng đối mặt không ít thách thức. Chị Hương cho biết, những năm đầu, sản phẩm từng không đạt một số tiêu chuẩn do hàm lượng nhôm trong đất tự nhiên vượt ngưỡng cho phép.

Ngay cả khâu tưởng như nhỏ nhất như bao bì cũng ảnh hưởng lớn tới chất lượng. Bao bì phải là loại trắng, đạt chuẩn, không chứa phẩm màu. Tuy nhiên, nhiều hộ dân vẫn quen dùng túi mang từ rừng về hoặc túi cũ, khiến nghệ dễ nhiễm màu và sản phẩm sau chế biến không đạt tiêu chuẩn.

Từ những vấp váp ban đầu ấy, HTX càng chú trọng hơn đến quy trình kiểm soát chất lượng, từ vùng trồng, vật tư đến từng khâu thu hái và vận chuyển.

Quy hoạch tổng thể vùng nguyên liệu để tạo đòn bẩy phát triển

Riêng vùng trồng Trà hoa vàng, từ 5 ha ban đầu, đến nay đã mở rộng lên khoảng 20 ha tại thôn Bản Bún (xã Dương Phong cũ, nay là xã Bạch Thông). Đây là vùng hoàn toàn tách biệt, “đi từ đường vào phải mất nửa ngày”, không điện, không nước, cây trồng nằm giữa rừng tự nhiên. HTX tận dụng hạt giống bản địa để gieo trồng, bảo tồn cây quý theo cách bền vững nhất.

Không chỉ kiên trì với nông nghiệp hữu cơ, chị Hương còn đầu tư mạnh vào công nghệ sấy để đảm bảo chất lượng sản phẩm.

Dù mẫu mã không cầu kỳ như một số nơi khác, nhưng theo Giám đốc HTX BK Foods: “Nước và chất lượng trà của bên chị sẽ khác, vì HTX chú trọng tuyệt đối vào giá trị tự nhiên và sức khỏe người tiêu dùng". Cùng với sự đồng hành của đối tác xuất khẩu, HTX được ứng vốn trực tiếp để thu mua nông sản cho người dân, tạo chuỗi liên kết bền vững.

"Các sản phẩm tinh chế đòi hỏi sản lượng đầu vào rất lớn. Để sản xuất ra 1 kg nghệ khô thành phẩm cần tới 17 kg nghệ tươi. Điểm hạn chế lớn hiện nay là quy mô vùng nguyên liệu chưa đủ lớn, khiến HTX khó đáp ứng các đơn hàng xuất khẩu với yêu cầu sản lượng ổn định", chị Hương nhấn mạnh.

Bởi vậy, HTX kỳ vọng có thêm sự hỗ trợ của Nhà nước và các cơ quan chức năng để quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung, giúp nông nghiệp hữu cơ tại địa phương phát triển bền vững và nâng cao hiệu quả xuất khẩu.

Từ cách làm bài bản, kiên trì hướng tới nông nghiệp hữu cơ, HTX BK Foods đang khẳng định vị thế một mô hình nông nghiệp hữu cơ bền vững, góp phần đưa sản phẩm vùng cao Thái Nguyên vươn xa hơn trên thị trường trong nước và thế giới.