Tinh túy bản làng Việt Bắc: [Bài 3] Hương quý Nghinh Tường

Na Hấu đổi đời

Nghinh Tường là xã còn rất nhiều khó khăn của tỉnh Thái Nguyên dù chỉ cách trung tâm hành chính tỉnh hơn 50km. Đường đến Nghinh Tường quả là vất vả, chiếc xe chở chúng tôi lắc lư, nghiêng ngả khi qua ổ gà.

Trụ sở xã Nghinh Tường sau sáp nhập khá chật chội, phòng của Bí thư Đảng ủy nhỏ hẹp ở cuối hàng lang tầng 2. Anh Hà Tuấn Phương, Bí thư Đảng ủy xã thời điểm trước tháng 5/2026 (hiện đã chuyển sang làm lãnh đạo xã khác) mở đầu câu chuyện với chúng tôi với những trăn trở của người đứng đầu một xã còn rất nhiều khó khăn.

Bài liên quan

Tinh túy bản làng: [Bài 1] Rượu trên núi, trà trong mây Bằng Phúc

Là dân nội chính lâu năm, anh Phương mới đến nhận công tác ở xã Nghinh Tường sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp. Là người nhạy bén, biết chúng tôi ở Báo Nông nghiệp và Môi trường, anh Phương tập trung nói về cây, con, cũng là thế mạnh của xã.

"Đảng bộ xã xác định, phát triển nông, lâm nghiệp là con đường thoát nghèo của người dân xã nhà, trong đó cây hồi, cây quế là trọng điểm. Và trọng điểm của trọng điểm như thế nào các anh đến thôn Nà Hấu tìm hiểu sẽ rõ", anh Phương nói với chúng tôi.

Xóm Na Hấu cách trung tâm xã khoảng vài cây số, dọc đường đi chúng tôi thấy lác đác vài ngôi nhà lọt thỏm giữa rừng núi. Từ đầu tháng 4, những đồi cây hồi ở Na Hấu đã vào vụ thu hoạch.

Tuyến đường bê tông xuyên qua những dãy núi đưa chúng tôi đến nhà anh Triệu Văn Liêu. Ngôi nhà sàn của anh Liêu mới làm xong, mái ngói đỏ tươi khá nổi bật. Chúng tôi hỏi vui anh Liêu, nhà của anh chắc cũng phải vài trăm triệu mới làm được. Anh Liêu chỉ cười vui vẻ.

Những ngày này anh Liêu đang tất bật vào vụ thu hoạch hồi, trong nhà, ngoài sân, nhiều bao hoa hồi đang chuẩn bị mang đi bán.

Bài liên quan

Tinh túy bản làng Việt Bắc: [Bài 2] Nức tiếng miến dong Côn Minh

Đầu vụ, giá hoa hồi chỉ được 18.000 đồng/kg, so với mọi năm thấp hơn một chút, nhưng với người Na Hấu, cây hồi đã giúp nhiều hộ thoát nghèo.

"Căn nhà mình mới làm xong cũng chủ yếu nhờ tiền bán hoa hồi. Mỗi năm 2 vụ, thu nhập từ cây hồi mang lại cho gia đình khoảng 150 triệu đồng/năm", anh Liêu chia sẻ.

Cơ duyên với cây hồi bắt đầu từ năm 2003, lúc đó có dự án hỗ trợ nên gia đình anh trồng vài trăm gốc, sau đó mỗi năm lại trồng thêm, đến nay anh Liêu có hơn 2.000 cây.

Lúc mới trồng anh Liêu cũng không nghĩ sau này có thể đổi đời nhờ cây hồi. Những năm 2010 hoa hồi nở rộ nhưng không ai mua, hoa rụng đầy gốc. Phải đến gần đây hoa hồi mới có giá, cao điểm nhất là năm 2018, một cân hoa bán được hơn 30 nghìn đồng.

Vườn hồi của anh Liêu ở khá gần nhà, có những cây cao đến hơn 20m, dưới gốc được làm cỏ khá sạch sẽ. Đang mùa thu hoạch, tiếng bà con ý ới gọi nhau vang động cả một góc rừng.

Để hái được hoa hồi không phải chuyện dễ, anh Liêu bỏ giày trèo lên cây cao đến vài chục mét, cành lá tua tủa, một tay hái hồi một tay bám chắc sợi dây đang đu đưa. Sau gần một buổi, anh thu được một bao hoa hồi chừng 30kg, buổi chiều anh mang ra trung tâm xã bán cho tư thương.

Ngoài cây hồi, gia đình Liêu còn khoảng 2.000 cây quế đã trồng được hơn 10 năm, dự kiến vài năm nữa sẽ khai thác. Mấy năm nay, giá bán vỏ quế khá cao, trừ chi phí khai thác anh tính sẽ thu về vài trăm triệu đồng.

"Nhà cửa đã làm xong, hàng năm có thu nhập đều đặn từ cây hồi, tiền bán quế sẽ để dành nuôi con ăn học", anh Liêu dự định cho tương lai.

Cần chế biến sâu

Trong khi anh Liêu đang ở trên cây thu hoạch hồi, dưới đất, Trưởng xóm Nà Hấu Triệu Văn Minh đang bàn chuyện với Chủ tịch Hội Nông dân xã Nghinh Tường Ma Thị Quyên.

Anh Minh thông tin với chị Quyên, người dân Na Hấu năm nay sẽ có thu nhập khá, xóm có 79 hộ thì tất cả đều trồng hồi và cây quế, nhà nhiều thì vài ha, nhà ít cũng vài trăm gốc. Năm ngoái tiền từ cây hồi, cây quế đã giúp nhiều hộ trong xóm làm được nhà mới, mua được xe máy, tậu được tivi, tủ lạnh, hộ nghèo cũng giảm đi rõ rệt.

Mấy năm nay, tuyến đường qua thôn đã đổ bê tông, việc vận chuyển nông sản cũng thuận lợi hơn, tư thương vào tận vườn để mua. Trăn trở nhất của bà con là dù có thu nhập khá nhưng chủ yếu vẫn phụ thuộc tư thương, giá thế nào do họ quyết định.

Đứng giữa vườn hồi, anh Minh đề xuất với Chủ tịch Hội Nông dân xã nghiên cứu hỗ trợ bà con một máy sấy hoa hồi, những lúc tư thương ép giá bà con có thể chưa bán vội, sấy khô hoa hồi chờ lên giá.

Ngoài ra, bà con chủ yếu trồng và chăm sóc theo tập quán canh tác cũ, chưa áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật nên cây hồi cũng đã bắt đầu xuất hiện bệnh, do đó rất cần được hướng dẫn kỹ thuật.

Chủ tịch Hội Nông dân xã Nghinh Tường Ma Thị Quyên cho biết, thôn Na Hấu chủ yếu là đồi núi, đất trồng lúa ít, thu nhập dựa vào rừng. Đây cũng là xóm đầu tiên của xã trồng hồi và quế. Mấy năm gần đây, cây hồi, cây quế đã thực sự giúp người dân nơi đây có thu nhập khá, đời sống ngày càng sung túc.

Bà Quyên cho biết theo Đề án phát triển toàn diện khu vực nông thôn tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2026 - 2030, xã Nghinh Tường được lựa chọn là vùng phát triển cây hồi, cây quế. Thôn Na Hấu nói riêng và một số xóm vùng cao khác có khí hậu, thổ nhưỡng rất phù hợp trồng cây hồi, cây quế, đây cũng sẽ là hai cây trồng chủ lực.

Tuy nhiên hiện nay hoa hồi chủ yếu bán dạng thô, chưa qua sơ chế nên giá trị chưa cao. Xã rất mong muốn nhận được sự quan tâm hỗ trợ về công nghệ, thiết bị sơ chế hoặc mời gọi doanh nghiệp đầu tư xây dựng nhà máy chế biến sâu sản phẩm.

“Xã Nghinh Tường xác định một trong những đột phá phát triển kinh tế xã hội là tập trung phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững, phát triển cây dược liệu, các mô hình cây trồng giá trị kinh tế cao”, bà Quyên cho biết thêm.

Xã Nghinh Tường sau sáp nhập có diện tích 160km2, dân số hơn 6.500 người. Xã có hơn 3.000ha đất rừng sản xuất, trong đó có khoảng 50ha cây quế, hơn 17ha cây dược liệu. Đây là xã có tiềm năng, lợi thế phát triển kinh tế lâm nghiệp, tuy nhiên do địa hình đồi núi cao nên đời sống người dân còn khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo còn hơn 25%.