Gửi tình vào bánh chưng xanh

Gói Tết, giữ lửa truyền thống

Càng giáp Tết, những làn gió trên vùng đất đỏ bazan Tây Nguyên càng se sắt lạnh. Từ tờ mờ sáng, khi sương mù còn giăng mắc trên những rẫy cà phê thì người dân ở một số khu phố thuộc phường Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk đã gặp mặt, câu chuyện bình dị xúc động của họ như xua đi cái lạnh mùa đông.

Điểm hẹn của họ là nhà ông Nguyễn Đức Thân. Ông Thân năm nay 50 tuổi, ngụ số 4/15 đường Cao Xuân Huy. Vừa sáng sớm nhưng nơi đây đã rộn ràng tiếng người qua lại. Các gia đình trong phường mang nếp được ngâm từ tối hôm trước, đậu xanh đã đãi, thịt ba rọi lợn Ê Đê ướp sẵn cùng lá dong, lá chuối, lạt buộc... đến gửi gắm ông Thân - người đàn ông được xem là khéo tay nhất phường. Với tấm lòng rộng mở, nghĩa tình, ông Thân "thầu" việc gói bánh, giúp người dân giữ lửa vị bánh truyền thống thờ cúng gia tiên ngày xuân về.

Ngôi nhà của ông Thân nằm nép mình giữa vườn cây cà phê và sầu riêng, những ngày qua, trong nhà ngoài ngõ lúc nào cũng rộn ràng tiếng nói tiếng cười của hàng xóm. Người đến gửi nguyên liệu, người ghé xem cách gói, trẻ con chạy quanh háo hức ngắm từng lớp lá dong, lá chuối xanh được xếp vuông vức.

Góc nhà, vợ chồng ông Thân tỉ mỉ chuốt lại từng sợi lạt, chỉnh từng nếp lá, đong đếm lượng nếp, đậu và thịt sao cho tròn đầy rồi thoăn thoắt gói, buộc. Mỗi chiếc bánh chưng vuông vức, mỗi đòn bánh tét tròn đều như chứa đựng cả sự chăm chút và kinh nghiệm của đôi vợ chồng đã gắn bó với mảnh đất bazan gần 30 năm qua.

“Gói bánh không khó, nhưng để bánh đẹp, chín đều, không sống, không nhão thì phải có chút tỉ mỉ. Mỗi chiếc bánh không chỉ là món ăn ngày Tết mà còn là biểu tượng của sự sum vầy, hướng tới cội nguồn. Ở miền đất Tây Nguyên này, gia đình tôi và các gia đình mang nguyên liệu tới nhờ gói bánh đều từ các vùng miền khác đến lập nghiệp. Chính vì vậy bánh chưng, bánh tét đã trở thành sợi dây kết nối những người xa quê với truyền thống tổ tiên hơn”, ông Thân hiền hậu nói.

Xuân ấm từ những điều bình dị

Hàng chục năm qua, vào dịp Tết, mỗi ngày vợ chồng ông Thân gói giúp người dân trong vùng hàng trăm chiếc bánh chưng, bánh tét, nhưng điều đặc biệt không lấy một đồng công nào. Người dân trong phường đều hiểu rõ điều ấy, khi mang nguyên liệu đến nhờ, họ chỉ mang theo chút quà quê, khi thì chục trứng, khi bó rau vườn… thay cho lời cảm ơn chân thành.

Không chỉ gói bánh tại nhà, tầm những ngày giữa tháng Chạp đến hết 30 Tết, ông Thân còn đến tận nhà những gia đình neo người hoặc người lớn tuổi, gia đình có công chuyện bận rộn để gói bánh giúp. Ông mang theo sự khéo tay, sự tận tình và không khí Tết đến từng nhà. Ở đâu có tiếng cười quây quần bên nồi bánh là ở đó có người đàn ông dáng rắn rỏi, khuôn mặt sạm nắng, đôi tay chai sần… nhưng ánh mắt luôn ấm áp.

Ít ai biết rằng, ngoài đời thường, ông Thân là nhân viên Đội sản xuất số 8, Công ty TNHH một thành viên Cà phê 15 thuộc Quân khu 5, Bộ Quốc phòng. Công việc hàng ngày của ông gắn với những rẫy cà phê bạt ngàn, với đất đỏ bazan nắng gió. Có lẽ chính môi trường kỷ luật và tinh thần trách nhiệm trong đơn vị đã hun đúc sẵn ở ông Thân lối sống nghĩa tình, sẵn sàng sẻ chia với cộng đồng.

Bà Phạm Thị Bình (60 tuổi, ngụ phường Buôn Hồ) luôn nhắc đến ông Thân bằng sự trân trọng. Trong mắt bà Bình, ông Thân không chỉ là người “khéo tay nhất phường” mà còn là người giữ lửa cho chiếc bánh truyền thống. “Trong nhịp sống hiện đại, khi nhiều gia đình chọn mua bánh sẵn ngoài chợ cho tiện, việc quây quần gói bánh đã thưa dần. Thế nhưng, nhờ vợ chồng ông Thân, nhiều gia đình nơi đây vẫn duy trì được nếp xưa, tự tay chuẩn bị nguyên liệu, cùng nhau ngồi gói, thức đêm canh nồi bánh, nghe củi lửa tí tách giữa cái lạnh của Tây Nguyên”, bà Bình Chia sẻ.

Sau một đêm vun lửa nồi bánh chưng, ngày mới lại bắt đầu, sương sớm tiếp diễn phủ trắng lối đi, khói tỏa từ những nồi bánh chưng ở sau nhà ông Thân quyện hương cà phê thoang thoảng. Tiếng chuyện trò râm ran, tiếng trẻ nhỏ cười đùa khiến cái lạnh như dịu lại. Trong không gian ấy, hình ảnh vợ chồng ông Thân cặm cụi bên chồng lá dong xanh thẫm đã trở thành một nét đẹp rất riêng của phường Buôn Hồ. Chính sự nghĩa tình ấy đã làm ấm cả một góc khu phố, để mỗi dịp Tết đến xuân về, người dân nơi đây lại thêm gắn bó, thêm tin yêu vào sự giản dị mà bền lâu.

Tết sẽ qua, những chiếc bánh sẽ vơi dần, nhưng tình làng nghĩa xóm thì còn đọng lại. Sự sẻ chia giản dị của vợ chồng ông Thân làm cho hương vị Tết thêm bền lâu trong lòng người dân ở phường Buôn Hồ.