Bắc Cạn có sản vật chè shan tuyết Bằng Phúc

Nói đến chè shan tuyết người ta chỉ nghĩ đến những vùng chè cổ thụ danh tiếng như Lũng Phìn (Đồng Văn), Phìn Hồ (Hoàng Su Phì), Tham Vè, Bò Đướt, Thượng Sơn (Vị Xuyên)… của tỉnh Hà Giang; các huyện vùng cao của Lào Cai như Si Ma Cai, Bắc Hà, Mường Khương, Sa Pa, Bát Xát; Suối Giàng (Yên Bái) hay trên đỉnh núi Khau Mút của người Dao (xã Thổ Bình, huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang) bốn mùa sương giăng, mây phủ chứ có ai ngờ tại xã Bằng Phúc, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Cạn cũng có một vùng chè shan tuyết lâu đời của bà con người Tày ngon nổi tiếng thu hút khách hàng cả trong và ngoài nước nhiều năm qua.

Ông Hoàng Văn Phủ, Phó Chủ tịch UBND xã nói với chúng tôi: "Khí hậu ở Bằng Phúc ôn hòa, quanh năm mát mẻ do nằm ở độ cao 1.200m so với mực nước biển. Thời tiết ở đây rất dễ chịu, giữa mùa hè mà ban ngày thì mát mẻ còn ban đêm ngủ vẫn phải đắp chăn bông. Chính nhờ thời tiết mát mẻ, trong lành, chênh lệch biên độ nhiệt ngày đêm lớn tạo nên khí hậu đặc thù thuận lợi giúp cho cây chè sinh trưởng, phát triển tốt, cộng với kinh nghiệm chăm bón riêng của người dân địa phương không hề phun thuốc hóa học đã tạo nên hương vị, phẩm cấp đặc trưng của chè shan tuyết đặc sản Bằng Phúc lừng lẫy tiếng tăm không chỉ ở Bắc Cạn mà còn là sản phẩm đặc cấp của Việt Nam trên thị trường chè thế giới”.

Theo lời kể của các cụ cao niên địa phương thì chè shan tuyết Bằng Phúc đã có từ lâu đời. Cả xã hiện còn trên 1.000 gốc chè cổ thụ trên 100 năm tuổi vẫn đang cho thu hoạch, trong đó có cả những cây 300 năm, đường kính thân cây to cỡ người ôm, chiều cao hơn chục mét, tán rộng che kín vài chục mét vuông. Pha ấm chè tuyết được sao từ những búp chè cổ thụ, rót ra chén còn sóng sánh sắc vàng, hương thơm dìu dịu để mời khách, cụ Nông Văn Thuyết, một trong những người trồng chè giỏi của xã giảng giải: Khác với các giống chè khác, búp chè shan tuyết to như búp đa có phủ một lớp lông tơ trắng trông như những bông hoa tuyết; sau khi sao, búp chè không có hình móc câu mà to ngẫy như chiếc cúc áo nhỏ nhưng vẫn phủ một lớp tuyết trắng đục nên gọi là chè shan tuyết.

Chè shan tuyết sinh trưởng khỏe, chịu ẩm, chịu lạnh, không bị sâu bệnh hại, năng suất búp tươi cao, chất lượng tốt, có hương vị đặc biệt làm nên sản vật của địa phương, góp phần xóa đói, làm giàu cho bà con người Tày Bằng Phúc. Nhà cụ Thuyết hiện còn 30 gốc chè cổ thụ, mỗi năm cho thu hoạch trên một tạ chè khô bán với giá từ 80.000 đến 90.000 đồng/kg. Ngoài ra, gia đình còn trồng thêm 2 ha chè shan tuyết được nhân giống từ các gốc chè cổ thụ theo dự án đầu tư của tỉnh, mỗi năm cho thu nhập vài chục triệu đồng. Số hộ gia đình có thu nhập khá nhờ trồng chè như gia đình cụ Thuyết tính đến con số hàng chục. Một số nhà nhờ có nhiều lao động, tiền vốn và kết hợp kinh doanh nên đã trở nên khá giả nhờ giống chè shan tuyết này.

Xác định lấy cây chè shan tuyết làm cây đặc sản mũi nhọn trong SXNN của địa phương, trong những năm gần đây Bằng Phúc đã phối hợp với các cơ quan chức năng của tỉnh Bắc Cạn như Sở Khoa học và Công nghệ, sở Nông nghiệp và PTNT, Sở Tài chính… tích cực triển khai một số dự án như tuyển chọn các cây chè tuyết cổ thụ lưu giữ làm cây đầu dòng để nhân giống phục vụ sản xuất; hỗ trợ xã xây dựng vườn ươm chè tuyết sản lượng trên 20 vạn hom giống/năm cung cấp giống tốt cho nhân dân trồng để mở rộng diện tích theo các chương trình 327, 661…; đầu tư xây dựng các cơ sở chế biến nhằm nâng cao chất lượng, chuyển giao công nghệ trồng trọt, chế biến tiên tiến, xây dựng và quảng bá thương hiệu chè shan tuyết Bằng Phúc…

Tính đến nay Bằng Phúc đã trồng được gần 700 ha chè shan tuyết, trong đó có 460 ha đã cho thu hoạch, mỗi năm đưa về cho ngân sách địa phương và bà con nông dân hàng chục tỷ đồng góp phần cải thiện đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội. Được biết, đề án phát triển vùng chè đặc sản ở 3 huyện Chợ Đồn, Chợ Mới và Bạch Thông của UBND tỉnh Bắc Cạn với mục tiêu đến năm 2010 sẽ có vùng chè shan tuyết 1.800 ha theo hướng sản xuất hàng hóa đã đi được hơn nửa chặng đường và bắt đầu phát huy hiệu quả. Hơn 1.100 ha giống chè shan tuyết đã được trồng để dần thay thế cho các vườn tạp, vườn rừng cho hiệu quả thấp nhằm đưa lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc của bà con người Tày Bằng Phúc nói riêng, nhân dân Bắc Cạn nói chung.