Nhớ niêu bống kho của ngoại

Dạo này đi siêu thị trên phố, thỉnh thoảng tôi vẫn thấy những hũ cá bống sông dán nhãn đặc sản, xếp ngay ngắn trên kệ kính. Nhìn những hũ cá ấy, lòng tôi lại nhớ về cái niêu đất sứt quai ngày trước của ngoại. Cái niêu nhỏ xíu thôi nhưng chứa cả một trời tuổi thơ.

Nhà tôi hồi đó nằm ngay cạnh sông. Cứ độ mùa nước cạn, ba tôi lại chèo ghe đi đặt ống tre, ống nứa hoặc thả lưới bắt cá bống. Cá bống sông quê tôi nhỏ con nhưng thịt săn và ngọt lừ. Ngoại tôi sinh con một bề, các dì đi lấy chồng xa nên ngoại ở hẳn với gia đình tôi. Cơm nước trong nhà chủ yếu một tay ngoại vén khéo. Mỗi lần ba mang cá về, ngoại lại đổ ra rổ, tỉ mẩn làm sạch rồi nhóm bếp. Ngoại bảo, cá bống kho thì phải kho bằng niêu đất nung nó mới giữ được cái vị đậm đà, chứ nấu nồi nhôm, nồi inox thì cá dễ bị khô, mất ngon.

Tôi vẫn nhớ như in những chiều mưa lâm thâm, ngoại ngồi lom khom bên bếp củi. Đôi tay gầy guộc nhăn nheo và đầy vết đồi mồi xếp từng con cá vào niêu, con to nằm dưới, con nhỏ trải lên trên. Ngoại vừa làm vừa nhắc: “Cá bống mà kho dối là không ngon đâu con nghe”. Gia vị của ngoại chẳng có gì cầu kỳ, toàn thức sẵn có trong nhà: chút nước mắm cá cơm mặn mòi, mấy cục đường phổi giã nhỏ, chút tiêu đen và không thể thiếu nắm củ nén (hành tăm) đập dập. Khi củ nén vừa gặp dầu phụng nóng, mùi thơm nồng đượm bốc lên. Khói bếp tạt vào mắt làm ngoại khẽ nhíu mày, nhưng tay ngoại vẫn đều đặn giữ lửa. Ngoại chụm củi liu riu, cứ để tiếng kho sôi rim rim hàng giờ liền. Mùi cá quyện với mùi nén phi len qua mái ngói cũ, bay ra tận đầu ngõ.

Ngày đó, chị em tôi đi chơi chân đất ngoài bãi sông về, bụng đói cồn cào, vừa tới ngõ ngửi thấy mùi cá kho của ngoại là chân tự động bước nhanh hơn. Những ngày mưa lụt miền Trung, cả nhà quây quần bên mâm cơm gỗ. Chỉ cần bát cơm lúa mới bốc khói với vài con cá bống kho tiêu cay nồng đầu lưỡi là đã thấy ấm sực cả bụng. Cá bống của ngoại kho đi kho lại nhiều lửa, con cá săn cứng, mặn mòi, đưa cơm cực kỳ.

Sau này lớn lên, có lần đi chợ phố, tôi mua được mớ cá bống sông nhỏ bằng ngón tay. Tôi cũng lục tìm đủ nước mắm cốt, đường phổi, củ nén rồi ngồi canh lửa liu riu đúng như cách ngoại làm ngày xưa. Nhưng nồi cá kho xong ăn vào vẫn cứ thấy thiếu một cái gì đó. Có lẽ nó thiếu cái vị ngọt của con cá vừa vớt dưới sông lên, thiếu hơi ấm từ đôi tay gầy của ngoại, hay thiếu chính cái mùi khói bếp củi đã ám vào thớ đất nung qua bao mùa mưa nắng. Ăn bát cơm mà lòng dạ cứ ngang ngang, thon thót nhớ nhà.

Ngoại tôi mất đã lâu. Căn nhà cũ sau này con cháu sửa sang lại cho khang trang. Trong một lần dọn dẹp, cái niêu đất sứt quai của ngoại bị lẫn vào đống đồ cũ. Lúc tôi hỏi thì chẳng ai nhớ đã cho ai, từ bao giờ. Gian bếp mới bây giờ đỏ lửa bằng bếp ga, bếp điện. Cá kho nhanh hơn, con cá nhìn bóng bẩy, bắt mắt nhưng tôi chẳng tìm đâu ra cái vị ngày xưa.

Hôm rồi đi siêu thị, tôi lại ngang qua kệ hàng đặc sản. Người ta vẫn bày bán hũ cá bống quê, nhiều người vẫn mua. Còn tôi, tôi đứng nhìn hồi lâu rồi lặng lẽ bước đi. Lòng khắc khoải. Vị bống kho của ngoại, có lẽ đã theo khói bếp ngày xưa bay về trời mất rồi...