Lào Cai nâng tầm sản phẩm OCOP

Chủ động đầu tư để nâng hạng

Mới đây, Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP tỉnh Lào Cai tổ chức đánh giá, phân hạng các sản phẩm thuộc Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) của các chủ thể đến từ nhiều xã, phường trên địa bàn tỉnh.

Kết quả đợt 1 năm 2026, toàn tỉnh có 58 sản phẩm được công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao và 4 sao. Trong đó, 14 sản phẩm đạt OCOP 4 sao, gồm 2 sản phẩm đánh giá mới, 11 sản phẩm được nâng hạng và 1 sản phẩm đánh giá lại. Ở nhóm OCOP 3 sao có 44 sản phẩm được công nhận, gồm 19 sản phẩm đánh giá mới và 25 sản phẩm đánh giá lại.

Đáng chú ý, 11 sản phẩm được nâng lên OCOP 4 sao cho thấy việc tham gia chương trình đang chuyển từ mục tiêu được công nhận sang chú trọng hơn đến chất lượng, chuẩn hóa sản xuất và mở rộng thị trường.

Sản phẩm Măng ăn liền Yên Thành và Măng ớt giòn Thác Bà của Công ty Cổ phần Yên Thành là 2 trong số 14 sản phẩm được công nhận OCOP 4 sao, đồng thời thuộc nhóm 11 sản phẩm được nâng hạng trong đợt đánh giá này.

Ông Nguyễn Đức Dũng, Giám đốc Công ty Cổ phần Yên Thành cho biết, 2 sản phẩm của công ty được công nhận OCOP 3 sao cách đây 3 năm. Ngay từ thời điểm đó, khi số điểm đánh giá đã gần đạt mức 4 sao, doanh nghiệp đã đặt mục tiêu nâng hạng và chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết.

“Chúng tôi xác định mục tiêu nâng sản phẩm lên 4 sao nên chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết, chứ không phải đến khi đăng ký đánh giá 4 sao mới bắt đầu làm”, ông Nguyễn Đức Dũng cho biết.

Một trong những yêu cầu quan trọng là cơ sở sản xuất phải đáp ứng tiêu chuẩn ISO 22000:2018 về an toàn thực phẩm. Để đạt tiêu chuẩn này, quy trình sản xuất phải được chuẩn hóa, bảo đảm an toàn thực phẩm và có khả năng truy xuất nguồn gốc.

Theo đó, nguyên liệu đầu vào và từng công đoạn sản xuất đều được kiểm soát. Sản phẩm được làm vào ngày nào, do ai thực hiện, trải qua những công đoạn nào đều phải có thông tin phục vụ việc theo dõi, truy xuất khi cần thiết.

Không chỉ quy trình sản xuất, nhà xưởng, máy móc, công cụ, dụng cụ, nguồn nước, bao bì và vật dụng chứa đựng sản phẩm cũng phải đáp ứng các yêu cầu về an toàn thực phẩm. Những hạng mục chưa đạt phải tiếp tục được đầu tư, sắp xếp và chuẩn hóa.

Ông Nguyễn Đức Dũng cho biết, chi phí xây dựng hệ thống ISO phụ thuộc điều kiện thực tế của từng cơ sở. Với những cơ sở đã được đầu tư tương đối đồng bộ từ đầu, kinh phí bổ sung không quá lớn. Để nâng hạng từ OCOP 3 sao lên 4 sao, doanh nghiệp cũng phải thiết kế lại một phần bao bì, mẫu mã phù hợp quy định mới, trong đó có việc công bố hàm lượng dinh dưỡng.

Theo ông Nguyễn Đức Dũng, chất lượng bên trong sản phẩm không phải đến khi chuẩn bị nâng lên 4 sao mới thay đổi. Quy trình sản xuất của đơn vị được thực hiện theo công nghệ từ Nhật Bản và đã ổn định từ trước. Sản phẩm phải đáp ứng các chỉ tiêu hóa lý, an toàn thực phẩm, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật cùng những yêu cầu liên quan.

Để có kết quả nâng hạng lần này, đơn vị đã chuẩn bị gần 2 năm, chủ động hoàn thiện sớm hệ thống ISO và những tiêu chuẩn cần thiết.

Măng ăn liền Yên Thành và Măng ớt giòn Thác Bà được đơn vị phát triển khoảng 3 năm nay, chủ yếu phục vụ thị trường trong nước. Khác với sản phẩm măng khô, măng muối trước đây chủ yếu phục vụ xuất khẩu dưới dạng nguyên liệu, trong khi 2 sản phẩm mới được chế biến đến công đoạn cuối cùng, đóng gói hoàn chỉnh và có thể sử dụng ngay.

Đây cũng là hướng đi của doanh nghiệp nhằm tăng chế biến sâu, mở rộng thị trường nội địa và đưa sản phẩm mang thương hiệu của mình trực tiếp tới người tiêu dùng.

Tiếp tục nâng cao chất lượng

Theo ông Nguyễn Hữu Trường, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chất lượng và Phát triển nông thôn, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai, theo quy định, sản phẩm OCOP sau 36 tháng phải thực hiện đánh giá lại.

Việc đánh giá lại không đơn thuần nhằm tiếp tục duy trì hạng sao mà còn xem xét cả quá trình phát triển của sản phẩm, khả năng duy trì chất lượng, hoạt động sản xuất, kinh doanh và mức độ tăng trưởng trên thị trường.

Thực tế, sau khi được công nhận OCOP, có sản phẩm tiếp tục phát triển, mở rộng thị trường, nhưng cũng có sản phẩm tiêu thụ khó khăn, hoạt động sản xuất, kinh doanh không được duy trì. Vì vậy, việc đánh giá lại sau mỗi chu kỳ là cần thiết để xem xét khả năng duy trì chất lượng, hiệu quả sản xuất, kinh doanh và "sức sống" của sản phẩm trên thị trường.

Trong quá trình quản lý, cơ quan chuyên môn theo dõi hoạt động của các chủ thể thông qua báo cáo kết quả sản xuất, kinh doanh và những thông tin liên quan. Đồng thời, tỉnh thường xuyên hướng dẫn các chủ thể hoàn thiện sản phẩm từ bao bì, tem nhãn đến xúc tiến thương mại, tạo điều kiện tham gia các hội nghị, hội chợ, trưng bày, giới thiệu sản phẩm để mở rộng thị trường.

Ông Nguyễn Hữu Trường cho biết, một yêu cầu mới các chủ thể cần quan tâm là sở hữu trí tuệ. Theo quy định mới, ngay cả sản phẩm OCOP 3 sao cũng phải đáp ứng yêu cầu liên quan đến hồ sơ sở hữu trí tuệ. Đây được xem là tiêu chí khó hơn so với trước, nhất là với những chủ thể quy mô nhỏ, chưa quan tâm đúng mức hoặc chưa hiểu đầy đủ việc đăng ký và bảo hộ sở hữu trí tuệ.

Do đó, muốn duy trì hoặc nâng hạng sản phẩm OCOP, chủ thể không thể chỉ chú trọng chất lượng sản phẩm mà còn phải chủ động hoàn thiện các điều kiện về sở hữu trí tuệ, bao bì, nhãn mác, hồ sơ và những tiêu chí bắt buộc khác. Nếu không chủ động thay đổi, duy trì chất lượng và thị trường, sản phẩm sẽ ngày càng khó đáp ứng yêu cầu đánh giá.

Cùng với nâng yêu cầu về chất lượng, tỉnh Lào Cai đang thực hiện chính sách hỗ trợ theo hướng khuyến khích các sản phẩm đạt thứ hạng cao hơn. Theo Nghị quyết số 21 của HĐND tỉnh Lào Cai, chính sách hiện nay không còn hỗ trợ đối với sản phẩm OCOP 3 sao. Sản phẩm đạt OCOP 4 sao được hỗ trợ 50 triệu đồng, sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia được hỗ trợ 100 triệu đồng.

Việc tập trung nguồn lực cho sản phẩm có thứ hạng cao hơn nhằm khuyến khích các chủ thể không dừng lại sau khi được công nhận OCOP, tiếp tục đầu tư nâng chất lượng, đổi mới sản phẩm, mở rộng thị trường và hướng tới những thứ hạng cao hơn.

Với 58 sản phẩm được công nhận OCOP đợt 1/2026, trong đó 11 sản phẩm được nâng hạng lên 4 sao, Lào Cai đang cho thấy xu hướng chú trọng hơn đến chất lượng và khả năng phát triển thị trường của sản phẩm. Được công nhận OCOP không phải là đích đến; sản phẩm cần tiếp tục duy trì chất lượng, hoàn thiện mẫu mã, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.