Hành trình xây dựng thương hiệu cho nông sản Sơn La

Khát vọng bền vững từ những sản phẩm OCOP

Thành lập từ năm 2022, HTX dịch vụ Nông nghiệp Ngoan Hậu, bản Tân Lập, xã Chiềng Khương đã từng bước khẳng định hướng đi khi có hai sản phẩm đạt OCOP 3 sao là long nhãn và trà hoa đu đủ. 

Từ những kết quả ban đầu đó, trong đợt đánh giá, phân hạng và công nhận lại sản phẩm OCOP tỉnh Sơn La đợt 2 năm 2025, HTX tiếp tục đăng ký tham gia với sản phẩm thịt trâu gác bếp - sản phẩm truyền thống gắn với đời sống của người dân vùng biên giới Chiềng Khương.

Theo bà Phạm Thị Ngoan, thành viên HTX dịch vụ Nông nghiệp Ngoan Hậu, việc tham gia OCOP không chỉ nhằm đạt xếp hạng sao mà quan trọng hơn là xây dựng uy tín cho sản phẩm. HTX đặt mục tiêu bảo đảm rõ ràng về nguồn gốc, xuất xứ, từ nguyên liệu chính đến các loại gia vị sử dụng, đáp ứng mối quan tâm ngày càng lớn của người tiêu dùng về chất lượng và tính minh bạch. Đây cũng là cơ sở để HTX phát triển theo hướng bền vững, từng bước mở rộng thị trường tiêu thụ ra ngoài địa phương.

Mong muốn của HTX Ngoan Hậu cũng là mong muốn chung của nhiều hợp tác xã, doanh nghiệp và hộ kinh doanh trên địa bàn tỉnh Sơn La khi tham gia Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP).

Sau hơn 5 năm triển khai, Chương trình OCOP đã trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn tại Sơn La. Toàn tỉnh hiện có 214 sản phẩm OCOP với 158 chủ thể tham gia, trong đó có 1 sản phẩm đạt 5 sao, 69 sản phẩm 4 sao và 144 sản phẩm 3 sao. Cùng với số lượng, chất lượng sản phẩm ngày càng được nâng lên, mẫu mã được cải tiến, từng bước đáp ứng yêu cầu của thị trường và người tiêu dùng.

Việc được công nhận OCOP đã giúp nhiều đơn vị mở rộng thị trường tiêu thụ, đưa sản phẩm vượt ra khỏi phạm vi địa phương, từng bước có mặt tại các hệ thống phân phối trong và ngoài tỉnh. Đây là tiền đề quan trọng để nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh theo hướng bền vững hơn.

Là một trong những doanh nghiệp tham gia OCOP từ sớm, Công ty TNHH MTV Đạt Thủy, xã Mai Sơn có sản phẩm hạt mắc ca được chứng nhận OCOP từ năm 2022. Ông Dương Quốc Đạt, Giám đốc Công ty cho biết, sau khi được chứng nhận, sản phẩm của doanh nghiệp được thị trường đánh giá và tiếp nhận tích cực hơn, đầu ra tăng lên đáng kể so với phương thức kinh doanh truyền thống. Đây cũng là động lực để doanh nghiệp tiếp tục đổi mới sản phẩm và mở rộng quy mô sản xuất.

Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường, Công ty Đạt Thủy đã đầu tư dây chuyền sản xuất hiện đại, xây dựng quy trình khép kín từ khâu lựa chọn nguyên liệu, chế biến đến bảo quản lạnh, bảo đảm chất lượng sản phẩm theo đúng quy định.

Bên cạnh sản phẩm hạt mắc ca, hiện nay đơn vị còn cung cấp ra thị trường các sản phẩm chế biến từ mắc ca như nhân mắc ca nguyên vị, rượu mắc ca và dầu mắc ca, được người tiêu dùng ưa chuộng. Nguồn nguyên liệu mắc ca chủ yếu được thu mua tại khu vực Quỳnh Nhai, với sản lượng hàng trăm tấn quả mỗi năm.

Giữ gìn giá trị truyền thống trong hành trình OCOP

Ngoài hiệu quả kinh tế, OCOP còn là cơ hội để các sản phẩm truyền thống của địa phương được gìn giữ và nâng tầm giá trị. Tại xã Xím Vàng, HTX Tiến Hưng đã đưa sản phẩm rượu Hang Chú, được chưng cất từ thóc của đồng bào dân tộc Mông, bản Hang Chú, cách trung tâm tỉnh hơn 100km, tham gia Chương trình OCOP và đạt chứng nhận 4 sao.

Ông Nguyễn Đức Thịnh, Giám đốc HTX Tiến Hưng, bản Hang Chú, xã Xím Vàng cho biết, khi sản phẩm đạt OCOP 4 sao, lượng tiêu thụ tăng lên, giá bán được cải thiện, qua đó giúp bà con có thu nhập cao hơn so với trước. Sản phẩm được công nhận từ năm 2022 và tham gia đánh giá lại trong năm nay với điểm mới là quy trình hạ thổ trên 6 tháng trước khi đưa ra thị trường, nhằm bảo đảm chất lượng. Đây cũng là cơ sở để HTX giữ vững xếp hạng và làm nền móng để nâng sao trong thời gian tới.

Trước khi đạt OCOP 4 sao, rượu Hang Chú là sản phẩm cổ truyền, gắn bó lâu đời với đời sống của đồng bào dân tộc Mông. Việc tham gia Chương trình OCOP đã giúp sản phẩm địa phương này được quảng bá rộng rãi hơn và từng bước xây dựng thương hiệu trên thị trường.

Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, các sản phẩm OCOP tham gia thẩm định ngày càng bảo đảm chất lượng và chú trọng đến yếu tố thị trường. Việc đánh giá, phân hạng không chỉ ghi nhận nỗ lực của các chủ thể mà còn là cơ hội để các sản phẩm tiếp tục hoàn thiện, hướng tới chuẩn hóa và chuyên nghiệp hóa.

Ông Hồ Trung Kiên, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn, Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, thời gian tới, đơn vị sẽ tham mưu UBND tỉnh lựa chọn từ 2-3 sản phẩm để đề xuất Trung ương chấm điểm OCOP 5 sao.  Đồng thời, tỉnh tiếp tục phát triển các sản phẩm 3 sao, 4 sao, qua đó khẳng định thương hiệu nông sản Sơn La, hướng tới phát triển bền vững ngành nông nghiệp và môi trường.